8 april Verkenningstocht Bavelse Leij en broekloop

15-04-2017 15:39

Op zaterdag 8 april vond een eerste verkenning plaats van het stroomgebied van de Bavelsche Leij, die samen met de Broekloop het thema vormt voor Breda Binnenste Buiten 2017.

We startten bij de parkeerplaats van (Natuurpunt)  Wolfslaar. Achter de parkeerplaats zie je al de meanderende Bavelsche Leij.

Hier zijn de vissen kleine modderkruiper en bermpje te verwachten. De vissenwerkgroep zal hiernaar onderzoek doen. Een vroege bloeier hier is de gewone veldbies, een onopvallende grasachtige plant, maar met opvallend grote gele helmhokken. Bosbies is alleen nog aan de bladeren te herkennen.

Als we de loop van de beek een klein stukje stroomafwaarts volgen, zien we links een drassig grasland, waar een kruising tussen zwarte zegge en scherpe zegge groeit, die tegenwoordig vaker in de omgeving van Breda gevonden wordt. Aan de rechterkant van het weggetje zien we mooi de meanders van de beek, die een kleine twintig jaar geleden zijn aangebracht. Hiervóór was de beek rechtgetrokken.

Door de natuurtuin onze weg vervolgend, zien we in een van de vijvers een waterschorpioen. De voormalige roeivijvers van het zwembad zijn jarenlang door IVN-ers geïnventariseerd. Hier bloeit nu gaspeldoorn en komt de imposante koningsvaren weer op.

We steken Park Wolfslaar dwars door en zien aan de overkant van de beek afstervende bomen. Dit is het gevolg van een verhoging van het waterpeil in het Ulvenhoutse Bos, die nodig is om verdroging tegen te gaan. Het Ulvenhoutse Bos kent een rijke flora, met bijzonderheden als muskuskruid, gulden boterbloem, slanke sleutelbloem, eenbes en witte rapunzel, en heel veel bosanemonen.

 In deze omgeving komen maar liefst vijf spechtensoorten voor: de groene, de zwarte en de drie bonte spechten, de grote, de middelste en de kleine bonte specht. De middelste bonte specht is sinds de jaren ’90 weer terug in Nederland, en hier sinds 2013.

Aan de oostkant van Park Wolfslaar stroomt de Bavelsche Leij verder door een voormalig landbouwperceel, dat circa tien jaar geleden door de gemeente is aangekocht en sindsdien natuurlijk wordt beheerd. In de beek zien we veel sterrenkroos (waarschijnlijk stomphoekig) in het ijzerrijke en heldere water, op de kant  tweerijige zegge en moeraszegge. Op een stapel gedumpte en natgeregende folders groeien bruingekleurde bekerzwammen, die niet zo één twee drie op naam te brengen zijn. Tja, de natuur zoekt en vindt andere mogelijkheden…!

We steken de Ruppe van der Voortlaan over (de weg tussen Bavel en Ulvenhout) en komen in het Ulvenhoutse Bos, dat erg druk bezocht wordt door hondenuitlaters, maar tegelijkertijd een Natura 2000 gebied is. Van het pad af zien we ook hier veel bosanemonen, dalkruid en enkele pollen slanke sleutelbloem. Dotterbloemen staan hier op de natste plekken.

Verderop gaat dit Vogelkers-Essenbos over in een veel natter broekbos met onder andere elzen en elzenzegge. Een poel is bedekt met bladeren van Mannagras en op de steilkantjes groeit dubbelloof, een varen met twee verschillende soorten bladeren, het graatachtige blad met sporen en het andere blad zonder sporen. We zien nog grote muur (al in bloei) en ruwe smele, een echte bosbewoner.

Het beukenbos is oud, maar is daarom nog geen oerbos, het is ooit aangeplant, een productiebos dus.

Uit het bos komend, is er een glooiend grasland, dat naar de beek afloopt. Dit veld is zo’n vijftien jaar geleden door Staatsbosbeheer aangekocht als bufferzone voor het Ulvenhoutse Bos. De snelweg is op de achtergrond te zien. De beek gaat van hier af richting de Fazanterie en vervolgens naar landgoed Valkenburg in het zuiden. Er zitten al Zanddoorntjes, een klein soort sprinkhanen. Ook hier treffen we in de beek een waterschorpioen aan. Typische mossen van dergelijke natte graslanden vinden we hier, waaronder  Hartbladig puntmos en Gewoon puntmos. De laatste heeft kapsels, wat een zeldzaamheid is.

De beek en het natte grasland op deze plek, evenals de andere vandaag bezochte delen van het stroomgebied van de  Bavelsche Leij, zoals het Ulvenhoutse Bos, nodigen zeker uit tot verder onderzoek door de diverse werkgroepen, die aan het project Breda Binnenste Buiten meedoen. Zij zullen dit doen volgens eigen planning en naar eigen keuze van de precieze locaties, maar op 1 juli wordt er een “zoveel”-soortendag georganiseerd, waarbij alle werkgroepen gelijktijdig een deel van het gebied gaan inventariseren.

Tekst Colinda van Meer/ foto's Charles Schils